W Sztuce Fugi – swym duchowo-artystycznym testamencie – Johann Sebastian Bach osiąga wyżyny wiedzy i sztuki kompozytorskiej. Niedokończone dzieło, nad którym pracę rozpoczął w 1749 roku, zostało pomyślane jako synteza techniki kontrapunktycznej. Ostatnia z czternastu skomponowanych fug zbudowana jest na temacie opartym o dźwięki B-A-C-H i do dziś stanowi niewyczerpane źródło inspiracji dla nowych generacji twórców. Pomysł na taką kompozycję zrodził się w trakcie pracy nad Das Musikalische Opfer, utworze opartym w całości na temacie podanym Bachowi przez króla Fryderyka II w 1747 r. Doświadczenie to skłoniło kompozytora do napisania utworu, w którym mógłby ukazać wachlarz możliwości fugi jako najwyższej formy kontrapunktycznej. Kunst der Fuge stanowi swoistą encyklopedią techniki, która w owym czasie musiała ustąpić propozycjom nowego pokolenia twórców, dla których polifonia nie była już wiążącą techniką. Wariacje na temat Bachowskiej Fugi stworzył Wolfgang Amadeus Mozart – pierwotnie, podczas studiowania dzieł Bacha i Händla, na dwie klawiatury (1783), a pięć lat później na kwartet smyczkowy. Nieobojętnie wobec dzieła wielkiego poprzednika przeszedł także Robert Schumann, tworząc sześć fug organowych na temat oparty o dźwięki B-A-C-H; dokonaniem podobnego zabiegu może się pochwalić także awangardowy Arthur Honegger. Interesującymi kompozycjami w tym zakresie są także utwory bliskiego współpracownika Bertolta Brechta – Hannsa Eislera, romantyka Carla Reineckego oraz „filmowca“ – Ericha Zeisla. Preludium i Fuga zapatrzonego w przeszłość Benjamina Brittena ukazuje jego mistrzowskie podejście do zagadnienia instrumentacji, natomiast Heitor Villa Lobos zestawia dzieło lipskiego kantora z idiomem rodzimej brazylijskiej tradycji muzycznej.

Na koncercie usłyszymy także utwory urodzonych we Wrocławiu kompozytorów: wirtuoza pianistyki Moritza Moszkowkiego oraz najnowsze dzieło Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil.

Ramona Słobodzian